MCTQ

Op deze website staat een samenvatting van de handleiding. Voor de gehele handleiding zie onderaan de pagina.

Aanleiding handleiding:
‘De uitkomsten van de MCTQ kunnen ingezet worden om het opleidingsklimaat te verbeteren, we bieden graag deze handleiding aan om dat proces te versoepelen.’ (Heleen Staal, voorzitter COC-M & Walther van Mook, directeur AMVO).

 Het doel van deze praktische handleiding is om vakgroepen te helpen de MCTQ (Maastricht Clinical Teaching Questionnaire) effectief in te zetten als evaluatiemiddel in het kader van docentprofessionalisering. In deze handleiding geven wij suggesties  voor de ‘voor- en nazorg’. Daarnaast voorzien wij in wat meer achtergrond- en praktische informatie over het instrument.

 ‘De MCTQ verdient nog meer aandacht, AIOS moeten zich realiseren dat constructieve feedback geven belangrijk is, stafleden kunnen leren meer open te staan voor het ontvangen van feedback, en het goed nabespreken van de MCTQ is evident’ (Christine Willekes, opleider Gynaecologie) 

Vragen of info?
We zijn te bereiken via: T 043 387 7577 | E danny.bransbrabant@mumc.nl of via de opleidingsadviseurs:

Cindy Noben                   043 3875130 | cindy.noben@mumc.nl
Kim van de Kant             043 3871848 | kim.vande.kant@mumc.nl
Ilona Mathijsen               043 3877332 | ilona.mathijsen@mumc.nl
Steven Hornstra             043 3877063 |steven.hornsta@mumc.nl

Inhoud & Opbouw MCTQ
De MCTQ is een van de instrumenten in de kwaliteitscyclus en wordt om het jaar uitgezet. Het is een digitale vragenlijst die wordt gebruik om de individuele supervisor/lid van de opleidingsgroep, van feedback te voorzien over zijn/haar rol als supervisor/begeleider op de werkvloer. Alle AIOS en stafleden/medisch specialisten van de betreffende opleiding ontvangen vanuit de AMVO (via EPASS) een uitnodigingsmail met een korte instructie en directe link naar de MCTQ om in te vullen.

Voorbespreking & Voorzorg: hoe de MCTQ in te vullen?
Belangrijk is om te realiseren dat de MCTQ geen beoordelingsinstrumenten is voor een opleiding. Net als de andere instrumenten genereert het feedback over het opleidingsteam om de opleiding verder te verbeteren. Het levert input op om samen in gesprek te gaan.

“Het helpt om vooraf met AIOS af te spreken wat er met feedback gedaan wordt. Mijn indruk is dat ze veel meer geneigd zijn om (opbouwende) feedback te geven als ze weten hoe het besproken gaat worden, en DAT het besproken wordt.”(Marijntje TIjssen, plaatsvervangend opleider Psychiatrie)

Effectieve Feedback: Geven van feedback
‘De MCTQ geeft de mogelijkheid directe feedback te geven, die je misschien niet direct durft te geven doordat je in een afhankelijke positie zit. Met als nadeel dat de feedback niet altijd goed begrepen wordt, omdat er geen context is’ (Sanne Vaassen, AIOS kindergeneeskunde)

Bij het invullen van de MCTQ draagt respectvolle en genuanceerd feedback bij aan de effectiviteit. Een opleiding kan overwegen om voorafgaand aan het invullen van de MCTQ, de AIOS te (laten) ondersteunen om gemeenschappelijke delers te bespreken en te benadrukken tijdens het invullen van de MCTQ. Belangrijkste voorwaarden voor effectieve feedback:

  • Respectvolle, vriendelijke, open en constructieve benadering;
  • Doel is duidelijk;
  • Feedback is niet veroordelend en moraliserend, maar gericht op verbetering;
  • Feedback richt zich op gedrag niet op de persoon;
  • Hoeveelheid feedback is adequaat.

‘Onze ervaring heeft geleerd dat het essentieel is dat je goede afspraken maakt over het geven van constructieve feedback voorafgaand aan het invullen van de MCTQ, om te voorkomen dat het misgaat’ (Henny Beckers, opleider Oogheelkunde)

Effectieve feedback: Ontvangen van feedback
‘Ook het goed kunnen ontvangen van feedback is belangrijk; het openstaan voor verandering en niet;  we heffen het glas, we doen een plas, en alles blijft precies zoals het was’ (Christine Willekes, opleider Gynaecologie). 

Onderstaand alvast een aantal tips om het beste te halen uit de verkregen feedback (vrij vertaald uit Van der Leeuw 2013):

  • Neem de tijd
  • Lees aandachtig
  • Plaats jezelf in de positie van de feedbackgever
  • Scheidt de feedback van de relatie
  • Evenwicht tussen zelfverzekerdheid en bescheidenheid
  • Love learning
  • Houdt uw professionele doelen in gedachten
  • Houdt het gemeenschappelijke doel voor ogen
  • Gebruik je betrokkenheid
  • Praat over de feedback met de feedbackgevers
  • Praat met collega's
  • Kies de parels

“Het helpt dat besproken werd dat ze moesten nadenken over wat nu een goede supervisor maakt, om zo leerdoelen op te stellen. Zo heb je een meer algemene basis waarop supervisoren beoordeeld worden, en dit maakt het voor mij als opleider ook makkelijker om gerichte feedback te geven naar aanleiding van een algemene standaard.” (Marijntje TIjssen, plaatsvervangend opleider Psychiatrie)

Nabespreking & Nazorg: Hoe de MCTQ resultaten om te zetten in verbeterdoelen?
Er zijn verschillende mogelijkheden om de MCTQ na te bespreken, afhankelijk van de situatie en het klimaat van de betreffende opleiding. De opleider is verantwoordelijk en bepaalt derhalve de intensiteit van het nazorg traject. Indien gewenst kan ondersteuning vanuit AMVO (moderator, coach, etc.) geboden worden. Deze behoefte dient vanuit de opleider kenbaar gemaakt te worden. Een zestal gespreksmodellen worden in de volgende paragrafen toegelicht.

Vanzelfsprekend zijn mengvormen, of afwijkingen van de modellen mogelijk:

Groepsevaluatie op hoofdlijnen
De gemeenschappelijke delers en terugkerende opvallendheden (zowel positief als negatief)  worden besproken tijdens een – voor dit doel bestemde, extra – opleidingsbijeenkomst waarbij zowel het opleidersduo, staf en AIOS aansluiten. De groepsevaluatie is gericht op verbeteracties op groepsniveau. Hierbij kunnen ook gegevens uit andere metingen iz. opleidingskwaliteit worden gebruikt (zoals DRECT).

‘Zo kunnen er toch gemeenschappelijk bedachte oplossingen worden gezocht voor de groep  zonder mensen individueel te benoemen.’(Véronique Winnepenninckx, plaatsvervangend opleider pathologie)

Individuele bespreking ´staflid-opleider´
De opleider bespreekt met ieder afzonderlijk lid van de opleidingsgroep opvallendheden (zowel positief als negatief)  tijdens een – voor dit doel bestemde, mogelijk extra belegde – bespreking waarbij enkel de opleider en het desbetreffende staflid aanschuiven. Deze individuele bespreking is gericht op verbeteracties op persoonlijk niveau. Hierbij worden meestal geen gegevens uit andere metingen iz. opleidingskwaliteit gebruikt.

‘De MCTQ wordt bij ons gebruikt als onderlegger voor een persoonlijk gesprek tussen staflid enerzijds en opleider en plaatsvervangend opleider anderzijds. Daarbij wordt gevraagd naar de eigen visie op de beoordeling, en of er zaken zijn die ze in positieve of negatieve zin verbazen. Bij verbeterpunten worden suggesties gevraagd hoe het staflid denkt die verbeteringen door te voeren. Tevens worden manieren die andere stafleden hebben aangedragen en die goed bleken te werken , door de opleider aangedragen’ (Dennis Bergmans, opleider ICU en Walther van Mook, plaatsvervangend opleider ICU).

Individuele bespreking ´AIOS duo-staflid´ (evt. met moderator)
Twee AIOS vertegenwoordigen de groep AIOS en bespreken met ieder afzonderlijk lid van de opleidingsgroep opvallendheden (zowel positief als negatief)  tijdens een – voor dit doel bestemde, extra belegde – bespreking waarbij het AIOS-duo, het desbetreffende staflid, en mogelijk een moderator aanschuiven. Deze individuele bespreking is gericht op verbeteracties op persoonlijk niveau. Hierbij worden meestal geen gegevens uit andere metingen iz. opleidingskwaliteit gebruikt.

‘Ik was zeer onder de indruk van de constructieve, open en eerlijke wijze waarop de AIOS mij de feedback uit de MCTQ mondeling toelichtten’ ‘Het gesprek over de MCTQ resultaten was voor mij een waardevolle aanvulling op de schriftelijke feedback’ (Marielle Vlooswijk, opleider Neurologie)

‘Onze ervaring heeft geleerd dat het essentieel is dat je goede afspraken maakt over het geven van constructieve feedback voorafgaand aan het invullen van de MCTQ, om te voorkomen dat het misgaat’ (Henny Beckers, opleider Oogheelkunde)

Peer-evaluatie stafleden
Stafleden bespreken hun MCTQ uitkomsten met elkaar na, bijvoorbeeld in duo’s om van collega's te leren en de inhoud van feedback te delen en te ontdekken hoe collega’s omgaan met feedback. De stafleden bespreken opvallendheden (zowel positief als negatief) tijdens een – voor dit doel bestemde, mogelijks extra belegde – bespreking. Deze bespreking is gericht op verbeteracties op persoonlijk niveau. Hierbij worden meestal geen gegevens uit andere metingen iz. opleidingskwaliteit gebruikt.

‘N.a.v. de MCTQ formuleer ik persoonlijke leerdoelen. Vervolgens leg ik deze voor aan een AIOS tijdens bijvoorbeeld een opleidingsmoment. Door je zelf kwetsbaar op te stellen kom je tot ‘samen leren’. De feedback die je krijgt vanuit de MCTQ en de gesprekken daarover met AIOS geeft je waardevolle input om jezelf te verbeteren en geeft ook input voor je IFMS gesprek’. (Christine Willekes, opleider Gynaecologie)

Groepsbespreking ‘staf onderling’ (evt. met moderator)
Een stafvergadering - of mogelijks extra, voor dit doel belegde bespreking - kan ruimte bieden om ieder afzonderlijk lid van de opleidingsgroep zijn/haar opvallendheden (zowel positief als negatief) te laten toelichten en daar als groep op te reflecteren.  Ondanks het groepskarakter is deze bespreking gericht op verbeteracties op persoonlijk niveau. Hierbij worden meestal geen gegevens uit andere metingen iz. opleidingskwaliteit gebruikt. Een moderator kan eventueel aansluiten om deze vergadering te modereren.

‘Wij hebben de resultaten van de MCTQ in een stafvergadering besproken. Iedereen besprak de tips en top die zij vanuit de AIOS hadden ontvangen. De stafleden waren daarbij zelf in de lead wat ze wilden benoemen. Vervolgens werd besproken hoe bepaalde zaken geoptimaliseerd konden worden en soms werd de feedback van de AIOS ook wel genuanceerd. Opmerkelijk was dat niemand zich mooier voordeed. Het werd heel open besproken, en ik geloof dat iedereen dit als teambindend ervaren heeft: steunend en kritisch tegelijkertijd.’  (Janny Hof, opleider KNO)

‘Onze MCTQ wordt nabesproken met de teams van de verschillende thema’s. Bv alle ‘voetstage’ dokters samen met de opleider. Op deze manier kunnen de teams samen een evenwichtige stage maken en gebruik maken van elkaars kracht, maar ook zo nodig tekortkomingen compenseren.’ (Heleen Staal, opleider orthopedie)

Groepsbespreking ‘staf inclusief AIOS’ (evt. met moderator)
Een opleidingsvergadering - of mogelijks extra, voor dit doel belegde bespreking - kan ruimte bieden om ieder afzonderlijk lid van de opleidingsgroep zijn/haar opvallendheden (zowel positief als negatief) te laten toelichten en daar als groep op te reflecteren.  Ondanks het groepskarakter is deze bespreking gericht op verbeteracties op persoonlijk niveau. Hierbij worden meestal geen gegevens uit andere metingen iz. opleidingskwaliteit gebruikt. Een moderator kan eventueel aansluiten om deze vergadering te modereren.

‘Wij hebben de MCTQ besproken in drie stappen. Allereerst besprak ieder staflid de individuele MCTQ resultaten met de opleider of plaatsvervangend opleider. Er werden dan een aantal goede punten en verbeterpunten uitgelicht. Het staflid was hierbij in de lead en bepaalde welke punten hij/zij vervolgens in de stafvergadering wilde bespreken. Na de stafvergadering werden vervolgens, in een opleidingsvergadering met AIOS, de belangrijkste zaken besproken. Het was een mooie ervaring, maar het was ook wel intensief; zowel arbeidsintensief als inhoudelijk. Het is ontzettend belangrijk dat AIOS constructieve  feedback geven en dat dit in een veilige omgeving wordt nabesproken’ (Ivo Nagtzaam, opleider Dermatologie)